معاونت پژوهش و فناوری

سخنرانی علمی دکتر بروکر با موضوع سن سنجی سنگهای دگرگونی برگزار شد.

در ایران، بقایای پوسته اقیانوسی تتیس­ کهن (پالئوتتیس) و تتیس جوان (نئوتتیس) وجود دارد. رشته کوه­ های البرز به عنوان زمیندرز تتیس کهن در شمال ایران در نظر گرفته شده است در حالی که بسیاری دیگر از افیولیت های ایران مرتبط با زمیندرز تتیس جوان هستند. زمیندرز اصلی تتیس جوان در امتداد کوه های زاگرس واقع شده است. این زمیندرز به طرف غرب در ترکیه نیز امتداد می­ یابد، جایی که به زمیندرز ازمیرـ آنکارا می­ پیوندد. حلقه افیولیتی اطراف خرد قاره ایران مرکزی، بقایای پوسته اقیانوسی حوضه­ های مرتبط با تتیس جوان در نظر گرفته شده است. علیرغم وجود زمیندرزهای طولانی حاصل از بسته شدن حوضه ­های تتیس کهن و تتیس جوان و حوضه­ های مرتبط با آنها در ایران، تعداد محدودی از سنگ­ های دگرگونه فشار بالا/دمای پایین حاصل از فرآیند فرورانش از ایران گزارش شده است. افیولیت­ های سبزوار در شمال خرد قاره ایران مرکزی، افیولیت­ های شهر بابک و بافت در جنوب غرب، نائین در غرب، چهل کوره در شرق و افیولیت­ های شمال مکران­ در جنوب مرز خرد قاره ایران مرکزی با دیگر واحدهای زمین شناسی ایران را نشان می­دهد. در اطراف خرد قاره ایران مرکزی، سنگ­های دگرگونی فشار بالا– دمای پایین برونزد دارد که شامل شیست­ های آبی سبزوار در شمال، شیست ­های آبی و اکلوژیت­ های بیرجند در شرق، شیست­ های آبی ایرانشهر و فنوج در جنوب و شیست ­های آبی چوپانان در غرب خرد قاره ایران مرکزی برونزد دارند. سن­های گزارش شده برای مجموعه های دگرگونی و حتی آذرین در اغلب مناطق اطراف ایران مرکزی اغلب با روش های ابتدایی و مربوط به حدود 35 سال پیش می باشند.

در سخنرانی پروفسور بروکر در ابتدا به کلیاتی از روش های جدید و متداول سن­یابی سنگ های دگرگونی با مثال هایی از مناطق مختلف دنیا پرداخته شد و سپس به نتایج سن­یابی در حوزه شرق ایران (حوزه سیستان) و مقایسه آن با سن­ های قبلی گزارش شده پرداخته شد. در کارهای قبلی، سن­ های گزارش شده برای سنگ­های دگرگونی حدود 125 میلیون سال گزارش شده بود که در مطالعات جدید پروفسور بروکر که با روش های مختلف سن­یابی شده اند، سنی حدود 85 تا 87 میلیون سال نشان می دهند. ایشان در ادامه با ذکر مثالهایی از نقاط مختلف دنیا به برخی چالش ­ها و پیچیدگی­ هایی که سن یابی سنگ ­های دگرگونی دارند، پرداختند.